in gesprek serie: behandeling en onderliggend autisme deel 1 in gesprek met psycholoog

@In gesprek serie – behandeling en onderliggend autisme

Ik maak een ‘in gesprek, serie in youtube zie https://youtu.be/d6QfQvxR5q8, daarnaast schrijf ik een tekst over het onderwerp van het gesprek, waarbij ik er dieper op in ga.
Het gesprek en de tekst gaan over dezelfde thema’s en vullen elkaar aan.

De gesprekken zijn met behandelaars over het thema ‘onderliggend autisme’, dat aanwezig kan zijn bij hun clienten. En welke effecten dat heeft voor hun aanpak en op de behandeling, het ontvangen van de behandeling door de mens met autisme en de resultaten van de behandeling.

@ De doelgroep behandelaars in contact brengen met hun clienten met onderliggend autisme

We hebben nagedacht hoe we de verschillende groepen verbeelden. Gaat het gesprek over behandeling, dan ben ik in de film zelf in beeld. Ik verbeeld mezelf en de groep mensen met autisme die van de behandelaar vragen om rekening te houden met het autisme dat onderliggend bij ons aanwezig is.
De behandelaar blijft buiten beeld. De behandelaar waarmee wordt gesproken staat symbool voor de behandelaar die kijkt naar het filmpje. We proberen de behandelaar die toekijkt respectvol te benaderen met de vraag om verder te kijken dan wat hij/ zij denkt te zien. De behandelaar uit te dagen autisme te durven vermoeden.
Ons doel is dat de behandelaar, zijn/haar behandeling nog meer aan kan laten sluiten op de persoon met autisme of vermoeden van autisme. .

Je client met autisme (of vermoeden van andere denk/voel stijl)

In deze gesprekkenreeks proberen we onderscheid te maken tussen de mens die behandeling krijgt en de mens die behandeling krijgt met onderliggend autisme (of vermoeden van Autisme)

Mens die behandeling krijgt.

Mens die behandeling krijgt.

————————————————— – –

met onderliggend autisme.

@Waarom doen we dit?

Hoe de behandeling aan te laten sluiten op een persoon met onderliggend autisme. Daar hopen we in deze gesprekreeks steeds dichter bij te komen.

We hopen dat door de gesprekken behandelaars geinspireerd worden, handvaten krijgen, meer herkenning enz. om met de client met autisme om te gaan.

In onze directe omgeving zijn mensen gezien als onbehandelbaar. Hebben zijzelf behandeling ontvangen die veel energie kost, maar niet werkt. Achter deze 2 zinnen gaat een wereld van leed schuil.
Iedere onbehandelbare patient die aansluitende hulp krijgt is voor mij als een mens die zijn leven uit een neerwaardse spiraal krijgt. De waarde daarvan is onschatbaar.

@1.0. In gesprek met Psychologe

In het eerste filmpje ga ik in gesprek met een psychologe. Ik heb haar gevraagd omdat ze op twee manieren betrokken is bij de doelgroep.

Ze is ouder van een dochter met autisme en kent in haar sociale omgeving een aantal mensen en kinderen met autisme

Ze werkt als psychologe en er wordt veel aan intervisie gedaan, waardoor ze op haar werk met mensen kan reflecteren. Ze leert veel van collegaas.

Ze herkend moeite om de ‘andersdenkende client’ te verstaan bij zichzelf en collegaas. Haar dagelijkse omgang met mensen met autisme geeft haar daarin steun. Die steun proberen we in het gesprek met mij te bespreken en woorden aan te geven.

Ik hoop dat we in het gesprek, zaken benoemen die van nut zijn voor andere psychologen en behandelaars op andere vlakken van dienstverlening aan autistische clienten.

@1.1, De omgang met de client die anders is dan verwacht.

@Wat is er dan anders bij een client met autisme?

mensen met autisme reageren anders

denken anders

voelen dingen anders aan dan je verwacht op grond van hun iq, leeftijd en cultuur.

@1.1. Effect op de behandeling

quote behandelaar: “dan kan ik wel met een ideetje komen, omdat de meeste mensen dat dan zo doen, maar dat werkt dan niet, omdat iemand net iets anders denkt dan dat wij dat doen.”

Oftewel, door het anders zijn van de client, zal jou denken, aanvoelen, behandeling enz zich aan moeten aanpassen aan dat anders zijn van je client.
De client kan zich niet aanpassen aan de normaalheid van de behandelaar. Vraag je dat van hem/ haar dan blijft je client onbehandelbaar. Een drama.
Daarom vraag ik je in de tekst hieronder om het volgende te vergelijken:
O met je je behandeling binnen je eigen denk/ voel en voorstelingsvermogen te blijven oftewel ‘within the box’ blijven.

O Als behandelaar jezelf met je client op ‘out of the box’ terrein begeven.

@Met je behandeling ‘within the box’ blijven

Bij behandeling kan je samen op zoek gaan naar welke adviezen passend zijn bij deze mens. Daarbij ga je uit van de reacties, denken en voelen zoals het ‘normaal’ wordt geacht voor een grote groep mensen.

In je adviezen sluit je aan op de persoonlijke situatie van de client. En toch neem je daarin mee wat normaalgesproken werkt in het algemeen.

Op zich is het natuurlijk een zegen, wanneer je jezelf de beleving van je client voor kan stellen. Dat maakt het makkelijker om elkaar te begrijpen.

Uiteraard kan het ook een valkuil zijn als die ‘normale’ gedachten bij je client niet kloppen.

Leerdoel: realiseren waar je met je client zonder autisme binnen de denkkaders van het ‘normale’ blijft.

Waar ga je bijvoorbeeld over denken, als iemand aangeeft verjaardagen niet leuk te vinden? Of een sterke behoefte heeft een aantal dagen geen mens te willen zien?
Noem 3 of meer gedachten.
En hoe is het om deze gedachten compleet weg te laten en extreem open naar de beleving van je client te gaan?

@Als behandelaar jezelf met je client op ‘out of the box’ terrein begeven.
Bij de persoon met autisme kunnen waarnemingen, behandelingen en aansluitende adviezen binnen het normale blijven, maar zeker ook volledig buiten datgene wat binnen de verwachting past.

Dit kan je vergelijken met de behandeling van een japanner in Japan. Dan heb je ook wel even moeite om die te behandelen.

Je bent als japanner of Nederlander allebei mens, maar als mens in Japan, heb je zoveel andere structuren, reacties, denken en voelen aangeleerd. Heel wat moeilijker voor een Nederlandse behandelaar om zo’n gewoon mens als een japanner per slot van rekening is, te behandelen.

De psychologe kan in de vergelijking meekomen, ‘ook omdat ik niet bekend ben met de japanse cultuur, dus dan kan ik wel vertellen hoe dat hier in nederland is, maar dat hoeft voor iemand die uit japan komt helemaal niet zo te werken. En dan kan de japanse persoon ook niet toepassen.’

Het gevolg van het ‘andersdenkend zijn’ van de japanner is: ‘dan heb je naar de toepassing van je adviezen of behandeling een duidelijke mismatch. Je kan wel over de adviezen praten, maar bij het uitvoeren loopt het vanwege de andere beleving wellicht spaak. ‘

Ik vergelijk behandeling van de mens met autisme met de behandeling van de ‘japanner’. Door hun andere leefwijze, is het nog meer dan bij een andere client, belangrijk rekening te houden met hun zeer unieke eigenheden.

@Middel om je op ‘out of the box’ terrein te begeven, een uiterst onderzoekende stijl

We vergelijken devolgende clienttypes:

o japanse japanner,

o de mens met autisme

o en de nederlandse client.

Dan kan je bij de nederlandse client een stuk te rade gaan bij je eigen ervaringen, je voorstellingsvermogen, bij je cultuur, je hebt een zekere verwantschap en voorstellingsvermogen met elkaar, waardoor je eigenlijk niet alles hoeft uit te spreken. Dat is niet nodig want je weet het al.

In dat opzicht is het fijn dat iemand ‘normaal’ is want dan pas je binnen hetzelfde kader en hoeft niet alles onderzocht te worden.

En dan heb je ook minder snel dat je ernaast zit wat betreft elkaar verstaan, want dan klopt het vaak gewoon, wat je denkt dat die ander bedoeld of voelt, dat klopt dan ook.

En anders vraag je het even na en dan wordt het weer duidelijk.

Kortom qua theorie of mind, oftewel denken en voelen als normaal geacht wordt in je cultuur, sluit je aardig op elkaar aan en dat maakt het behandelen eenvoudiger. Wat fijn is dat toch!

Om de japanse client te behandelen zou je een meer onderzoekende stijl moeten hebben, omdat je theorie of mind op vele vlakken verschillend is.

We denken dat daar wel een stukje het geheim zit van met die autistische client om te gaan. Dat je bij dit type mens onderzoekend bezig moet zijn. Alsof die ander van een andere cultuur is, die echt wezenlijk onderscheiden is van de nederlandse.

Dus je moet eigenlijk een heel stuk, alles wat in je normale stijl van denken, voelen en verwachten zit loslaten en extreem open naar die client gaan kijken.

Dat is bij clienten met autisme belangrijk om daar extra voorzichtig in te zijn.
Als je uitgaat van een andere denkstijl is, begrijp jij de client niet vanzelfsprekend.
Andersom begrijpt de client jou als behandelaar wellicht op een andere manier, dan is the belangrijk zegt de psychologe, ‘ dat ik extreem open ben en alles wat ik doe of wat ik wil bereiken met die client, heel duidelijk vooraf aangeef”
En dus een soort check dubbelcheck creeert. Heb ik je goed begrepen? Check met terugvertellen. Vraag de ander aan te geven waar je verwoorden niet klopt. Schrijf het desnoods op, teken erbij. Kortom ga op onderzoek naar elkaar kunnen begrijpen.

Een persoon met een andere denkstijl zal door het verder uitvragen en je pogingen om de client te gaan begrijpen, zich serieus genomen voelen, dan ga je daar natuurlijk mee door.

Een persoon zonder andere denkstijl zal vermoed ik geirriteerd of misschien wantrouwend reageren op een extreem onderzoekende stijl van vragen. Dat lijkt mij logisch. Want je vraagt naar dingen die logisch zouden moeten zijn. Merk je de irritatie dan stop je uiteraard.

Ben je als behandelaar bewust van eigen ongemakkelijkheid bij het nadrukkelijk doorvragen, omdat je gewoon bent dat mensen zich eraan gaan irriteren normaalgesproken. Daarom is het ook weer belangrijk om het verschil te kunnen maken tussen mensen met behoefte aan doorvragen en mensen voor wie dit zelfs irritant is.

Leerdoel

Kijk een stukje film van een ervaringsdeskundige met autisme of een film over iemand met autisme zoals over het leven van Temple Grandin.

Beschrijf een aantal ervaringen van de persoon die onvoorstelbaar en volledig out of the box zijn voor jezelf.

Ga je er als behandelaar vanuit dat je de normale logische manier van de autistische client niet kent. Dan zijn open vragen heel belangrijk.

Ook doorvragen met Want? Dus? Waarom? Kan je client helpen zichzelf aan je duidelijk te maken.

Zijn haar denk/voel trant is uniek dus dus zal hij/zij vaak positief reageren wanneer jij als behandelaar doorvraagt. Want zo ‘overdreven’ nauwkeurig doorvragen kan voor iemand met autisme overkomen als, dat je als behandelaar ‘echt wil weten hoe het zit’.

Soms zal bij mensen met autisme het stellen van open vragen niet goed werken.
Het kan zijn, dat een client met autisme vragen anders of niet beantwoord dan je verwacht omdat er door hiaten in de ontwikkeling geen mogelijkheid is om antwoord te geven op je vraag. Dit kom je vaak tegen bij mensen met een verstandelijke beperking, maar ook bij mensen die heel hoog intellect hebben kan dit het geval zijn. Een klassieker is bijvoorbeeld, dat sommige mensen met autisme nogal moeite hebben met de vraag: ‘wat voel je, daarbij?’ omdat ze hun gevoel niet weer kunnen geven in een woord.
Of een variant hierop: geen reflectie op een gebeurtenis kunnen geven, omdat ze hun gevoel alleen op het moment an sich ervaren.
Of een andere variant, dat iemand door terugvertellen weer in exact dezelfde emotie terugkomen, maar verwerken en benoemen nog niet in de vaardigheden zit.
De voorbeelden die ik hier noem zijn voorbeelden van hiaten in de ontwikkeling waardoor vertellen over jezelf gecompliceerder is. Ook met open vragen kan je geen antwoord verwachten uiteraard wanneer de client daartoe niet in staat is. Herkennen van die onmacht is daarentegen natuurlijk wel van zeer grote waarde.
De enige tip die ik dan kan geven. Is goed opletten op welke manier de client zich wel uit. Is het een verhaaltje? Vertelt de client chronologisch? Zijn het standaardzinnen die telkens exact hetzelfde herhaald worden?

Sluit zo goed mogelijk aan op de stijl van de client. Beschrijft de client bv altijd eerst waar de situatie zich afspeelt, dan vraag je daar zelf ook eerst naar het waar.

Zelf heb ik als volwassene enige jaren logopedie gehad, dit heeft me geholpen om mezelf te leren verwoorden in essentie. Daarvoor bleef ik in de details hangen.
Ook tekenen, mindmapping en andere manieren kunnen helpen.
Bij zeer slecht kunnen uiten, heb ik 1 oefening als voorbeeld die heel goed kan helpen. Maak een wandeling en praat daarna over de wandeling. Zo leer je makkelijk de stijl kennen. Vertel uiteraard waarom je dit doet.
Maak een woordenverzameling over een onderwerp. Bijvoorbeeld over het huisdier van je client. 10 zelfstandig naamwoorden, 10 werkwoorden, 10 bijwoorden en 10 woorden die over gevoel gaan, zacht, lief enz.

Daarna kan je hetzelfde doen over meer beladen thema’s.
In het bedrijfsleven is een reeks onderzoeksvragen gebaseerd op het Wat, Waar, Wanneer, Wie en Hoe. Ook dit is een structuur die je toe kan passen.

Let bij het doorvragen ook op, dat je vragen, open vragen blijven. Een gesloten vraag, of een voorbeeld triggert bij de persoon met autisme het ‘aanpassen’.
Een leven met autisme waarbij zoveel onvanzelfsprekend is, daarbij kan de client veel info halen uit wat de ander zegt of vraagt om het ‘verwachte’ antwoord te geven. Met name meisjes met autisme kunnen zeer goede aanpassers worden en zijn gewend daarmee goed over te komen.
Jij wil als behandelaar uiteraard niet dat de client het antwoord geeft wat ze denken dat gevraagd wordt, maar het ‘echte’ antwoord. Ook als dat antwoord is ‘ik weet het niet’.
Uiteraard is het extreme aanpasgedrag iets wat de eigen ontwikkeling in de weg staat en zeer zeker van belang is bij elke behandeling die te maken heeft met de persoonlijkheidsontwikkeling van je client.

Geef ook aan, dat het prima is dat de client af en toe het antwoord niet weet. Want dat het goede informatie is als iemand iets niet weet, want precies naar dat onbekende antwoord, kan je later samen op zoek gaan.

@ 1.2, feeling met de doelgroep, op directe of indirecte wijze ervaren.

Wat is het mooiste aan je wijze van leven.
We gaan weer terug naar de behandelaar, die een japanner in Japan gaat behandelen.
Ik zou die persoon adviseren eerst eens wat mensen in Japan te leren kennen en liefst vriendschap te sluiten.

Bestudeer maar eens: Hoe wordt emotie uitgedrukt, hoe verloopt de omgang met elkaar enz.

Het is zo leerzaam te ervaren op hoeveel vlakken het leven anders is, dan in het vertrouwde Nederland. En je interesse naar die bijzondere Japanse leefstijl met zijn voor en nadelen wordt gewekt.

Let op, welke toonzetting er is bij de mensen die je leert kennen. Stel je ontmoet japanners die graag buitenlanders leren kennen en erg kritisch zijn op hun eigen cultuur en daarvan met name de nadelen op kunnen noemen. In een wijk van Tokio kan je deze subcultuur makkelijk ontmoeten. In mijn gedachte zie ik de afwijkende haarstijlen, gedrag enz. Zij zijn degene die je een soort tegenbeeld van de japanse cultuur laten zien. Zeker interessant. Maar niet volledig om deze cultuur te leren kennen.

Deze groep is goed te vergelijken met mensen met autisme die alleen de nadelen van hun autisme kunnen benoemen.

Het is voor mij persoonlijk een veel leerzamer contact geweest een ouder echtpaar en hun kleinzoon te leren kennen en me te mogen verdiepen in de schoonheid van hun wereld.

Ik raad je aan om op zoek te gaan naar mensen die je het mooie in het leven kunnen laten zien. Dat is een prachtig beginpunt om hen te leren kennen. En ook daarbij komen de obstakels en complicaties van hun leefstijl wel aan het licht, maar secundair.
Deze prachtige mensen doen me denken aan iemand als Temple Grandin die vol trots kan vertellen over het belang van autistische mensen in onze samenleving. En zelf overduidelijk zichzelf is met moeites en kwaliteiten. Prachtig.

Zelf ben ik meestal tevreden met wie ik ben. Soms komen er gasten die stuk zitten op hun autisme. Grappig is het dan als ze herkennen op vlakken meer vaardigheden te hebben dan ikzelf. En toch ben ik er tevreden mee en zijn zij op dat moment echt kapot van hun tekort aan vaardigheden in hun omstandigheden. Dat geeft veel inzicht wederzijds.

Ik denk bij iedere behandeling probeer je mensen dichter bij het mooie van hun leven te brengen.

Daarom maak ik je attent op mijn voorkeur voor mensen leren kennen, die het mooie van hun ‘cultuur’ kunnen laten zien.

@Mensen met autisme leren kennen.

ik onderscheid 3 wijze van mensen met autisme leren kennen.

De eerste is vriendschap sluiten.

De tweede lees ervaringsverhalen.

De derde….

De eerste is vriendschap sluiten. We hebben een gastenverblijf voor mensen met autisme, maar soms logeren er wel eens mensen zonder autisme. Het gesprek met een meneer kwam op autisme. En wat bleek, hij had een vriend met een vrij uitgesproken vorm van autisme.
Jaarlijks maakten ze samen een treinreis door Nederland. De vriend met autisme was dan zeer enthousiast vanwege zijn voorliefde voor reizen met de trein. In zijn enthousiasme kreeg hij makkelijk en zeer ongebruikelijke gesprekken met reisgenoten. Deze man had een gering besef van wat passend is en durfde daardoor zeer confronterende vragen zomaar te stellen. Door zijn ongewone stijl, kwamen bijzondere gesprekken tot stand.
Vanuit tact en kennis van sociale interactie zou de meneer zonder autisme, zelf onmogelijk deze verrassende gesprekken belevenissen en ervaringen aangaan. Het maakt de reisdagen met zijn vriend met autisme avontuurlijk en verrassend. Hij stelt zich erop in. En gaat ontspannen het avontuur aan.

Zijn reisgenoot met autisme geniet van het reizen, de vriendschap en de contacten, voor hem zijn de reacties van zijn reisgenoten doodgewoon.

Reis in gedachte eens met deze heren mee.

Geniet in gedachte van alles kunnen vragen en bespeken met reisgenoten. Als ik zelf vrolijk en overprikkeld ben en daardoor wat minder vaardigheden heb, kan ik ook zo open naar mensen zijn, dat is een soort verrassing in mezelf.

Wat kan je daarvan leren. Ik noem maar wat dingen op.

Tact en schroom en sociale normen tellen voor meneer, maar kan hij even loslaten. Dat maakt het leven avontuurlijker. Je kan je ook voorstellen hoe dezelfde treinreis verloopt als de meneer zijn autistische vriend wil waarschuwen voor zijn ‘wat te vrije’ gedrag. De dag zou compleet anders zijn. Vaak worden mensen met autisme zo benaderd.

Interessant verschil.

Anderzijds deze meneer met autisme weet weinig van tact, schroom en sociale normen. Stel je nu voor dat hij iets meer kijk hierop krijgt. Hij merkt op dat mensen op hem reageren als dat hij vreemd gedrag vertoond. Veel mensen met autisme hebben minder kijk op tact, schroom en sociale normen en vinden dat in tegenstelling tot deze meneer met autisme heel erg. Toch ga je hen door deze meneer te leren kennen een beetje meer begrijpen vermoed ik.

Vermoed ik, want door mijn eigen autisme, schrijf ik jullie zeer persoonlijk aan. Maar heb ik ook niet de tact, aanvoelvermogen ed die horen bij een mens zonder autisme. Waar ben ik te direct, breng ik wel over wat ik wil. Met flinke dosis autisme ben ik net als de meneer in de trein op avontuur in dit schrijven. Heb ik de doelgroep behandelaars voldoende begrepen om iets te brengen met dit verhaal wat voor jullie van waarde is en begrijpbaar. Dat is voor mij een groter avontuur, want ik spreek met jullie behandelaars met mensen met andere beroepsgroep en vooral een neurotypische denkstijl. (neurotypisch is denkstijl als gebruikelijk)En die ken ik alleen door bestuderen.

Tweede manier om de doelgroep te leren kennen is middels ervaringsverhalen en filmpjes.

Ga bij ervaringsverhalen vooral op zoek naar de interesses en het dagelijks leven van diegene.

Skip de vele verhalen die puur focussen op de problemen.

Derde manier is om een ervaringsdekundige te ontmoeten

Ik geef zelf presentaties over autisme. Ik merk dat mensen zonder autisme een andere kijk krijgen op hoe je de wereld kan ervaren bij een presentatie. Niet alleen door wat ik overbreng, maar juist ook door wie ik ben, hoe ik me gedraag, kleine foutjes of opvallendheden die ze herkennen in zelfde of andere vorm bij de mens met autisme waarmee ze zelf te maken hebben. Dat blijkt leerzaam te zijn.

Er zijn vele ervaringsdeskundigen die graag iets voor uw organisatie betekenen.

Maak er vooral gebruik van.

iets aanleren; hoe werkt dat naar mijn waarneming

Hoe werkt leren nu eigenlijk naar mijn ervaring en wat ik bij andere mensen zie. Dat vroeg ik me af nav mijn blog ‘een emotie erbij leren voelen’. Ik heb hieronder zo goed mogelijk alle factoren neergezet. Veel plezier bij het lezen. Hoop dat het herkenbaar is.

Dit proces van in de leerfase zitten, zie je bij ieder mens. Een baby zit in een groeispurt, lichamelijk of qua iets leren en vergeet even welke andere dingen hij kan van pure inspanning.
Grote mensen hebben dit in mindere mate.
Bij mensen met autisme in het algemeen zijn er factoren die het leren complexer of meer inspannend maken, zie ik. Hoe werkt dat bij mij?

O ik heb een innerlijke motivatie om iets te leren.
Bv hoe leer ik meer grip op tijd want ik kreeg het niet voor elkaar voor 2 kinderen tegelijk te zorgen. Als ik voor de 1 zorgde vergat ik de ander. Dat wilde ik ECHT leren en toen kwam ik daar veel verder in.

O je leert kleine dingen van het leven, hebt ervaringen en op een dag valt opeens een kwartje. Dan leer je iets dat je misschien al tijden verzoekt te leren, of wat mensen je al tijden proberen aan te leren. Opeens ben je er klaar voor om ‘het’ te kunnen begrijpen.
Vb opeens begreep ik dat er over 1feit 300 verschillende gedachtes waren van 300 mensen. Tot dan toe dacht ik dat er 1 feit met 1juiste mening was. Die van de ander of van mij. Dat kwartje dat viel veranderde veel in mijn leven.

O Ik vermoed dat eenieder als we iets leren in het leven dat we nooit begrepen hebben, dan kost dat veel inspanning. Met mijn denkstijl met Autisme ben ik gedetailleerder dus wordt de verandering die het leren met zich meeneemt ‘een kwadraat’ groter.

O Als je iets leert, dan veranderd het al je gedachten over je geschiedenis betreffende datgene. Veranderen is bij mensen met autisme iets wat inspanning kost, dat geld zeker voor mij. Als ik iets leer en ik beleef dingen in detail, wat ik doe, dan betekend een verandering dat mijn mening over een herinnering opnieuw gevormd wordt. De herinnering beleven, in detail met het nieuw geleerde erbij, zet mijn brein als het ware even helemaal in actie om D te verwerken en de rest valt even stil voor alles. Ik heb nog net brein over om te ademen, maar mijn praatfunctie raakt zelfs in de war en ik ga dingen andersom of verkeerd zeggen en ben soms benauwd of ik geen dementie ofzo heb. Zo heftig.

O iets nieuws leren, houd je jong, je verstart niet. Dat is mijn mening over leren.
Ik ben me bewust dat mn kennis, oftewel analyse faalbaar is. Dat het waard is om te leren en je kijk op het leven te herzien op de lange termijn is het leren wat ik doe van waarde voor het leven dat ik leid.
Echter, door mijn autisme heb ik behoorlijk tekort aan overzicht en duidelijkheid door datzelfde leren. Door te leren ga ik op de korte termijn een periode van verwarring tegemoet.
Dat is een contradictie. Daarom zou het voor mij veel makkelijker zijn om star te zijn niet te leren. Star te zijn en te verharden in wat ik niet wil leren.
Dus, om te leren van het leven moet ik dapper zijn.
Bv jarenlang had ik de overtuiging dat kleren in een kast leggen echt een verspildde moeite is. 1 stapel met schone was en 1 stapel met vieze was dat is veel handiger. Waarom al dat gevouw gesorteer en in de kast geleg als je het er toch weer uithaald. Ik was daar star in omdat ik het ook niet anders kon. Ik vond 2 dezelfde sokken ook onzin, veel teveel werk dat uitzoeken, gewoon 1 kleur kopen. En m’n zoon kreeg gewoon 2verschillende aan (toen hij klein was)
Nu heb kan ik nog steeds niet even de was afhalen, vouwen en in de kast leggen. Ik heb daarom een uitgebreid wassysteem als hulpmiddel waardoor ik dit in meerdere kleine werkjes kan hakken. Nu kan ik het wel. Ik had de interne motivatie daartoe om ermee te starten toen ik wist dat ik een meisje kreeg en voor haar moest ik in de kast haar kleren uit kunnen zoeken, welk meisjesding met welk kleurtje past bij. En ondertussen hebben we nu allen mooie kleren.

O van traag naar steeds vlotter.
Mensen leren iets eerst onhandig en gaan zich dan het geleerde eigen maken.
vb Ik denk dat ik probeerde te oefenen met verdriet in de fase voor ik het ‘opeens’ ging beleven.
Met mijn mate van autisme, heb ik heel veel geduld en herhaling nodig. Anderzijds ben ik heerlijk zwart wit ervaar/vind ik zelf, herken ik iets als kloppend op een andere manier dan voorheen, dan ga ik om. Ik doe het niet een beetje half. Als ik het leer, dan heb ik het geleerd niet alleen als het me uitkomt…

O oefenen met kleine dingen.
Bv leren hulpmiddelen gebruiken om huishouden iets meer te overzien. Dat is heel groot doel, subdoel is bv het avondeten kunnen tekenen(hulpmiddel) en kunnen overzien. Eerst kon ik dat niet naast spelende kinderen, dan moest ik het na iedere afleiding opnieuw bedenken. Met het tekenenen kreeg ik daar overzicht over wat tegen een stootje kon. Nu kan ik makkelijk mijn avondeten tekenen. Ooit oefende ik met flensjes bakken uittekenen, heel precies, met dat papier kan ik het nog steeds. Pas later kon ik hele maaltijden in coherentie brengen. En toen kon ik ook voorbereidingen van het eten vooraf doen, tijd inschatten waarop ik moest starten met koken en hoe laat dan klaar. Na afloop kan ik dat met hulpmiddelen voor elkaar krijgen en gestoord worden en toch koken.
Bv bij de emotie verdriet leren zelf te voelen. Die leerde ik door na 7jaar verdriet te kunnen voelen nav het overlijden van een geliefd persoon. Daardoor leerde ik een nieuwe emotie kennen. Dat is erg fijn, want dit leren van verdriet maakte mogelijkheid tot troost/verwerken/ mooie herinneringen. Maar logisch dat verdriet beleven hierbij iets heel groot is. Dat begrijpt ieder.
Hoe kan ik dan toch oefenen met deze nieuw geleerde emotie verdriet.
Sta ik nu soms stil bij de kleine verdrietjes van het leven, zoals iets moois wat kapot valt. Of iets wat mislukt is. Ik sta me bewust toe en neem de tijd om het verdriet te voelen en te verwerken en natuurlijk te relativeren dat het niet zo’n ramp is. Maar ik laat het er wel zijn. En dat is winst.
En vooral door de kleine verdrietjes te beleven, kan ik ook de grote aan.

O ik leer door mijn andere manier van zintuigelijke informatie.+ M’n gebrekkige tom heel moeilijk van andere mensen.
Toch heb ik enkele mensen gevonden van wie ik kan leren. Met wie ik mail en die ik ook zie. En hebben mijn man en ik gesprek over wat hij en ik willen leren/ toepassen enz. geloof, dingen leren die je nodig hebt, t’ leven, opvoeding dat soort dingen.
Dat ervaar ik als heel bijzonder en waardevol.
Bv: een treinreis waarbij mensen me helpen om de juiste treinen te vinden, omdat ik heel overprikkeld ben en moeizaam praat en totaal geen overzicht meer heb, maar nog wel mijn vriendelijkheid ( :
bv of dat ik een aardig kaartje wilde sturen en geen idee had wat mensen daar toch op schrijven. En ik een moeder van school belde voor advies en ze vier varianten opratelde en toen zij geen tijd te hebben me te helpen, maar ze had me al geholpen. En haar zinnen heb ik nu nog in mijn kaartendoos.
Soms is het ook lastig, zijn moeites van de 1 strijdig met de moeite van de ander.
Bv: Iemand die bv een schop onder de kont nodig denkt te hebben om in actie te komen is heel lastig voor mij omdat ik met geduld mezelf wil benaderen anders spoelt mijn energie weg alsof ik er plenty van heb.

O Er is ook de bereidheidsfactor.
Zoals uit vb blijkt leer ik nu over gevoel. Als ik toch als 25 jarige dit onderwerp tegenkwam…. dat was mijn bereidheid om dit te leren bij het nulpunt als het niet lager kon.
in het verleden vond ik stilstaan bij groei allesbehalve de moeite waard. Ik denk aan mezelf als 25 jarige. Of als 30 jarige dit schrijfsel had gelezen. Ik had er waarschijnlijk met grote afschuw naar gestaard en het verwenst als. ‘Waarom staat hier niet een leuk verhaal over vreemde culturen of een spannend boek. Ik haat die gevoelsnonsens.’
Ik herinner me hoe ik als 30jarige jonge moeder, af en toe bij vrienden een slaapje tussendoor deed als ik moe was. En dat er alleen boeken over gevoel op het plankje boven het bed stonden. En daar ik altijd wat lees voor het slapen….. ik had daar een vernietigende mening over, over die complete nonsens boeken en het feit dat mensen daar zelfs nog geld voor betalen.
Dus mijn houding tov leren is veranderd zeker op het punt van gevoelens en relaties tussen mensen.

O blijheid, dankbaarheid voor het geleerde.
Ik kan heel blij zijn met als ik snap hoe iets werkt.
Maar tot voor enige jaren frustratie, kwam ik altijd kennis tekort.
Nu heb ik meer acceptatie (op mijn leeftijd mag dat ook wel eens).
Leg me er makkelijker bij neer als iets nu eenmaal niet lukt of kan. Ik mag ook overprikkeld zijn en het geleerde niet meer kunnen. (bv autorijden wat ik soms kan, sommige dagen niet kan)
En heb dus geleerd dankbaar te zijn voor wat ik leerde. Soms lijkt het zelfs wel eens een wonder, dat ik toch dingen leerde die belangrijk waren om mijn leven met autisme zo te leiden dat ik een gezinsleven mag genieten met alle hobbels erbij.

Tot slot.Ik ga nog wat lezen over leren en groeien en groeifases. Ik werk wellicht nog eens verder hieraan. Heel graag hoor ik reflectie hierop.
Misschien zijn er wel mensen die dit lezen en er tips uithalen, ik hoor graag van u.

blog :een emotie erbij leren voelen

Deze week is er iets veranderd in mij. Dankbaarheid of iets anders qua emotie is aan het groeien en langzaam is mijn beeld van mijn eigen presentaties daardoor aan het veranderen. Van altoos tekort om echt begrijpbrug te krijgen naar genoeg.
Ik weet niet wat me overkomt. Dus ik heb er nog geen verhaaltje over.

Gelijktijdig sta ik nu in 2016 al veel comfortabeler in het nieuwe gevoel, verdriet.Mijn leven staat qua emoties namelijk al langer in de leerfase.
In 2013 kreeg mijn gevoelsleven de emotie verdriet als gevoelsbeleving erbij. Daarvoor was ik meer gefrustreerd dan verdrietig.
Verdrietig is heel fijn!
Over deze gevoels verandering ga ik hieronder vertellen want daarover is hoe ik dit beleef gevormd in mijn gevoel en in mijn hoofd als verhaal.

Daarna geef ik aan hoe gevoelsverandering voor mij werkt en poog dit in een context te zetten van hoe mensen in het algemeen leren. in de volgende blog

Verdriet heb ik ontdekt doordat ik dit gevoel kreeg jaren na het overlijden van mijn vader. Daarvoor kon ik wel meeleven met mijn vader. En ik had vertrouwen in God, waardoor ik tegen God zei: God, U hebt zijn ellende gezien. Papa mag nu bij U zijn. Zo beleefde ik dat.
Mezelf voelde ik er ellendig bij en daar kon ik niks mee, dat ik opeens geen vader meer had.
Nu met verdriet heb ik naast mijn medeleven wat ik al had. En mijn Godsvertrouwen dat ik ook gelijk had. Ook verdriet. En dat is voor mij nieuw. Verdriet maakt dat ik zelf kan voelen verdriet. En dat is naast de andere beleving een hele grote nieuwe factor.
Het verdriet was de aanleiding waardoor mijn mening veranderde. Ik zal dat toelichten. Daar mijn vader na 18 jaar ziekte zijn leven heeft genomen door pillen te slikken, zou hij nog kunnen leven. Ik mis hem.Met verdriet in mijn gevoel, wil ik heel graag dat hij er nog zou zijn. Dus in mijn verdriet ben ik het zelfs met zijn keuze zich het leven te benemen niet eens. Het leven is van waarde. Ook voor hem. Ookal heeft papa zelf een andere keus gemaakt.
Ik ben het niet meer met papa eens.

Ook als ik dit schrijf beroert mijn verdriet mijn gevoel opnieuw. Het is een licht verdriet geworden gemengd met de blijdschap van alles wat geweest is. Want door het verdriet eindelijk eens te beleven, ben ik gaan verwerken en is mijn toegang tot de mooie gevoelens die ik tov mijn vader had weer verder open komen te staan.
Want het is jammer dat hij er niet meer is, want hij was zo’n leuke opa. Op de dag dat we naar ‘het land van ooit’ gingen, op de dag dat hij ons opzocht enkele dagen voor zijn dood. Mijn vader was ook wel moeilijk, door zijn manisch zijn. En ik begrijp hem nog steeds in zijn keus. Maar door het verdriet is er een weg naar mijn herinnering gekomen, die er eerst niet was.

Eerst was dat alleen dat grote zware begrijpen dat de dood een betere keus was, als een zware steen op de maag.

Nu is daar mijn eigenwijze vader weer, die altijd dieren ff moest vangen wat in menig park tot bijzondere avonturen leidde. Mijn vader achter zijn buro in zijn kantoor. Mijn vaders klanten. Mijn vader met de ogen gesloten ontspannend in zijn stoel met een slapende baby in zijn armen. Een hele rij herinneringen als mooie kleurige steentjes.

MIJN VADER schrijf ik met tranen in mijn ogen en vreugde in mijn hart. Dankjewel verdriet dat je me deze vreugde hebt gegeven.